Search results

Filters

  • Journals
  • Keywords
  • Date

Search results

Number of results: 4
items per page: 25 50 75
Sort by:

Abstract

Bogusław Wolniewicz presented his axiological system in four volumes of Filozofia i wartości (“Philosophy and Values”: 1993, 1998, 2003, 2016). For Wolniewicz, just as for his mentor Henryk Elzenberg, axiology is openly assertive and encompasses a painful confrontation of opposite moral beliefs. Wolniewicz’s vision of the reality is gloom, bitter, dramatic and deeply pessimistic. In history he detects unwelcome contributions of demonic powers (Manichaeism), he also believes that human moral character is genetically given and immutable (determinism), that some people are deprived of conscience (dualism), and that the tendency toward evil cannot be reformed (non-meliorism), human reason is not sufficient for a morally good action (voluntarism), while the so-called free will is no more than a manifestation of instincts (irrationalism). Everyone follows their pleasure (hedonism), but not everyone seeks pleasure in the same actions. In particular, some people take pleasure in cruel and destructive behaviour (demonism), while some others mind their own business (utilitarianism), and rare are those who devote themselves to higher values (perfectionism). Religion is a human invention and it emerges as a natural phenomenon in reaction to the fact of mortality. The institution of the Church should nevertheless be honored even by nonbelievers because it supports conservative values. In contemporary Western civilization a crisis can be observed between the conservative part of society (‘right-handed orientation’) and the liberal one (‘left-handed orientation’). Hateful emotions appear on both sides and are dangerous to Western unity. Conservative orientation is attached to the idea of fate, i.e. irrational power that occasionally turns human life into tragedy (fatalism). Wolniewicz’s vision is close to the theology of St. Augustine (original sin, predestination, radical dualism of good and evil) but without a consolation in hope for immortality.
Go to article

Abstract

The normative system of Bogusław Wolniewicz (1927–2017) can be subsumed under three categories: (1) pessimism (fatalism, or ‘tychism’ in Wolniewicz’s terms), (2) moral determinism (‘non-meliorism’), (3) conservatism (‘right-hand orientation’). Ad (1) Wolniewicz was pessimistic in two ways: he believed human life to be tragic (fatalism) and was also convinced that most people are guided by bad instincts (dualism). Ad (2) Wolniewicz believed that moral character was biologically determined and immutable. But his strong position on this subject ignores the classical view of Aristotle or the Stoics for whom moral character (or conscience) was acquired by habit and shaped deliberately. Ad (3) I suggest that a good historical example of conservative tendency was Critias of Athens. His famous fragment of the Sisyphus contains the idea of a supremacy of laws over human passions, and reduces religion to a supportive role with respect to ethics and politics. Wolniewicz’s dualism of right-hand and left-hand orientation encourages me to distinguish between a right-wing and a left-wing perception of value. For a leftist, value is intensity of a chosen feature (progressive value), whereas for a rightist, value is an area of freedom between inacceptable extremities (modular value). On these premises I propose a simple model of axiological conflict between left-wing and right-wing citizens.
Go to article

Abstract

Henri Bergson as well as Gaston Milhaud undertake a radical critique of the conception of radical determinism because they both think that mind is able to act in a free and creative manner. In the article, I examine to what degree their arguments, aimed to prove this autonomy, converge. I inquire whether their endorsement of freedom of the mental acts led the two philosophers to the same conclusions regarding the cognitive extent of the intellect and therefore the parallel description of the status of scientific cognition.
Go to article

Abstract

Przez twórców Poznańskiej Szkoły Metodologicznej rozumie się badaczy skupionych wokół Jerzego Kmity, Leszka Nowaka, Jerzego Topolskiego i Jana Sucha. Założenia badawcze kultywowane przez krąg poznańskich uczonych dotyczą warstwy ontologicznej oraz metodologicznej. Wśród twórców pewne istotne rozbieżności odnoszą się do zasady abstrakcji i w konsekwencji metod badawczych stosowanych w naukach społeczno-humanistycznych. Podczas gdy Leszek Nowak był przekonany, że główną metodą badań naukowych we wszystkich dziedzinach jest metoda idealizacji, to Jerzy Kmita sądził, iż nauki społeczno-humanistyczne głównie stosują nie metodę idealizacji, lecz metodę wyodrębniania w badanym przedmiocie układów relacyjnych za pomocą abstrakcji izolującej. Pojawienie się w naukach społecznych, a ściślej w polskiej humanistyce, zjawiska, które później miało uzyskać miano Poznańskiej Szkoły Metodologicznej, datuje się od 1970 roku. Przyjęty program badań metodologicznych w Polsce stanowił zapowiedź nowego stylu prowadzenia refleksji metodologicznej, stylu skrupulatnie zresztą później realizowanego. Najbardziej intensywny rozwój ośrodka poznańskiego przypada na lata siedemdziesiąte i dalsze. Do Poznańskiej Szkoły Metodologicznej należą jednak nie wszyscy metodologowie tego ośrodka. Ewolucja poglądów głównych twórców Szkoły świadczy, iż wiele idei ulegało daleko idącym przekształceniom. Modyfikowane, osiągały nieraz postać zaprzeczającą ich pierwotnej wersji.
Go to article

This page uses 'cookies'. Learn more