Search results

Filters

  • Journals
  • Keywords
  • Date

Search results

Number of results: 11
items per page: 25 50 75
Sort by:

Abstract

Zagadnienie człowieka jest u Descartes’a niejednoznaczne, ponieważ jego rozważania dotyczą najczęściej duszy i ciała branych z osobna. Konsekwencją takiego dualizmu jest rozwój kartezjanizmu albo w kierunku spirytualizmu Malebranche’a, albo materializmu La Mettriego i Condillaca. W artykule rozważam zasady czy racje dla tych dwóch linii rozwojowych. Jednak największą wartość upatruję w odnajdywaniu śladów „prawdziwego człowieka” Descartes’a, którego dualistyczna filozofia praktycznie pomija. Mamy zatem człowieka jako umysł, człowieka jako ciało, oraz człowieka jako złożenie ciała i umysłu. Dysponujemy również koncepcją człowieka jako wolnego i afirmującego swe istnienie poprzez wybór. Jedną z alternatyw tego wyboru jest byt, drugą nicość. Prowadzi to ostatecznie do planu myśli prywatnej, w której nieopisywalny dla nauki człowiek znajduje największe ocalenie, ale w efekcie pozostaje znany tylko samemu sobie.
Go to article

Abstract

In his philosophical commentary to the thought of Karl Marx, Leszek Kołakowski refers to his assimilation of G.W.F. Hegel’s philosophy. He pays particular attention to the swinging of Hegel’s theory ‘the right side up’ and standing him on a pair of feet instead of the head. Marx undertook the difficult task of ensuring a unity of man in a way quite different from the attempts made by either Kant or Hegel. They all wanted to abolish the contingency in human life, but in Marx’s thought the abolishing of the contingency is nothing else but a subjecting of a human being to his/her own existence. A man is no longer dependent on alienated forces that he has created himself, neither is he dependent on an anonymous society. Taking clue from Kołakowski we can say that exteriorisation of natural forces has replaced exteriorisation of consciousness and the Absolute Being of man is realized in his/her actual being.
Go to article

Abstract

In 1844 Max Stirner published The Ego and Its Own, a book doomed to cause uproar, but which failed to seriously antagonize the authorities. No reservations about its printing were voiced, mainly because it was judged that the book contained ideas so absurd as to pose no threat to the public order. K. Marx and F. Engels took exception and criticized The Ego mercilessly, making fun of Stirner’s theoretical ideas in their German Ideology. The critique is much longer than the book itself and it seems rather puzzling that so much space was devoted to an undeserving piece of work. One cannot help but wonder why that seemingly worthless book was made an object of a lengthy analysis. I try to disguise their motives and show why Marx and Engels felt threatened by the utopian and absurd figure of Stirner’s Ego. Against this background I describe Marx’s ideas on man and society.
Go to article

Abstract

W artykule rozpatruję kluczowe elementy koncepcji człowieka przedstawionej w dziele Człowiek. Jego natura i stanowisko w świecie Arnolda Gehlena. Analizuję próbę ujęcia człowieka jako całości oraz definicję ludzkości jako gatunku „naznaczonego brakiem”, który musi kompensować swe „prymitywne” cechy poprzez działanie. Pokrótce przedstawiam pytania i trudności, z którymi zmagać może się czytelnik poznający model człowieka Gehlena oraz wypracowaną i głoszoną przez niego wizję antropologii filozoficznej, jej zadań oraz metodologii.
Go to article

Abstract

The paper considers the vision of the world and the person of Józef Kazimierz Plebański (1831–1897), the Warsaw historian, one of two Polish students of Leopold von Ranke. In my article, I analyse the essential categories and objects which structure his thinking about reality, such as liberty, Providence, moral laws, state, nation, and humanity. At the end, I try to compare the worldview of Plebański with the worldview of historicism.
Go to article

Abstract

I address the question of Marx’s understanding of the role and function of religion in social life. Marx’s pronouncements on this topic are few and far between. Yet relying on them I undertake to examine the proposal ostensibly made by Marx that it was possible, or even necessary, to purge religious institutions and religious attitudes from social life. I point to a number of inconsistencies and errors that Marx committed in making such proposals.
Go to article

Abstract

Stanowisko Feuerbacha nazywam antropomorfizmem co do pojęcia Boga, krócej – antropomorfizmem teologicznym. Uznaję je za teorię, i akceptuję. Teza główna tej teorii głosi (w sformułowaniu semantycznym): w każdej deskrypcji „Bóg” (takiej, że jej skrótem jest nazwa „Bóg”) występują wyłącznie wyrażenia dotyczące człowieka. W języku mentalistycznym natomiast (endemicznym Feuerbachowi): nie ma w pojęciu Boga niczego, co wykraczałoby treściowo poza pojęcia dotyczące człowieka. Antropomorfizm Feuerbacha ma wersję słabą oraz wersję mocną. Słaba – pojęcie Boga ma faktycznie feuerbachowską charakterystykę. Mocna – feuerbachowska charakterystyka pojęcia Boga jest konieczna na sposób konieczności przyrodniczej. Wersje te można zespolić, korzystając z dictum znalezionego dla opisu analogicznej sytuacji – ignoramus et ignorabimus. Antropomorfizm Feuerbacha konfrontuję z najmocniejszym argumentem, jaki potrafię sobie wyobrazić – z argumentem wymierzonym w naturalizm, rezerwuar przesłanek Feuerbacha. Argument ten dozbrajam obiecującą ontologią pojęć, zaczerpniętą od Bernarda Bolzano. Pokazuję na koniec, że maszyneria ta nie pracuje, a (niefeuerbachowskie) absolutne pojęcie Boga jest (uwaga: zależność o kontrintuicyjnym przebiegu!) niekonstruowalne, bo nieskonstruowane. W tym położeniu, mając antropomorfizm teologiczny za hipotezę przyrodniczą, czekam cierpliwie (zgodnie skądinąd z postulatem Stratona) na jej obalenie.
Go to article

This page uses 'cookies'. Learn more